منو اصلی
صفحه اصلی > نمایش اخبار 
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 38109
 بازدید امروز : 156
 کل بازدید : 1647669
 بازدیدکنندگان آنلاين : 13
 زمان بازدید : 0/1080


  چاپ        ارسال به دوست

نقش بخش کشاورزی در امنیت ملی کشور

 

کشاورزی ازجمله مهمترین بخش ها در ساختار اقتصادی کشور می باشد. زیرا به غیر از آثار مثبت آن بر وضع اشتغال، صادرات غیرنفتی، ارز آوری و ... در زمینه ی مباحث امنیت غذایی و امنیت ملی نیز بسیار مهم می باشد.

امروزه برخی از محصولات غذایی و کشاورزی مانند گندم به عنوان محصولات استراتژیک شناخته می شود.

از این رو خودکفایی در بخش کشاورزی یکی از شرایط لازم و اساسی در استقلال سیاسی کشور است. اهمیت این موضوع با توجه به شدت و بالا گرفتن تحریم ها و افزایش تنش در روابط خارجی و بین المللی بوضوح نمایان است و سبب شده موضوع استقلال غذایی در اتخاذ راهبردهای کلان کشور از اهمیت دوچندان برخوردار شود.

نکته ی دیگری که اهمیت بخش کشاورزی را بیشتر نمایان می سازد، رشد قابل ملاحظه ای جمعیت کشور طی دو دهه ی اخیر و بدنبال آن، افزایش تقاضای مواد غذایی است که این امر، تأمین استقلال و امنیت غذایی جامعه را بصورت مسأله ای اساسی مطرح می سازد.

بخش کشاروزی با برخورداری از کمتر از 10% تولید ناخالص داخلی، 20% اشتغال و سهم قابل توجه ای از صادرات غیرنفتی و نیز تأمین حدود 80% مواد غذایی مورد نیاز کشور، جایگاه با ارزشی را در اقتصاد ملی دارد.

نرخ رشد ارزش افزوده بخش کشاورزی در سال 92 معادل 4.3% و در سال 91 نسبت به سال قبل معادل 6.3% افزایش داشته است.

امنیت غذایی

امنیت غذایی از جمله پدیده هایی است که تمام ابعاد اقتصادی، اجتماعی و سیاسی جوامع را تحت تأثیر قرار می دهد و بر تصمیمات دولت ها مبتنی بر محدودیت های صادراتی و وضع تعرفه بر محصولات غذایی وارداتی و بسیاری از تصمیمات مشابه تأثیر می گذارد. از این رو در تازه ترین گزارش ها، هلند بهترین امنیت غذایی و چاد بدترین وضعیت را در بین 125 کشور مورد بررسی داشته و ایران د ر این تحلیل رتبه 80 را دارد.

افزایش قیمت خوراکی ها و آشامیدنی ها که بیشتر متأثر از فعالیت های بخش کشاورزی و صنایع مرتبط با این بخش است در سالهای اخیر موجب شد مردم در تأمین کالاهای اساسی با مشکل جدی مواجه شوند.

بر اساس آخرین گزارش بانک مرکزی در مورد وضعیت قیمت ها، در دی ماه 1392 در مقایسه با دی ماه 1391، شاخص قیمت خوراکی ها 35.5% افزایش یافته است. گر چه میزان افزایش قیمت برخی از خوراکی ها به مراتب از این میانگین بالاتر است به عنوان مثال روغن ها و چربی ها 41.2% افزایش و شاخص قیمت سبزی ها و حبوبات 75.4% افزایش داشته است.

همانگونه که در جدول شماره یک ملاحظه می شود قیمت برخی از خوراکی ها در هفته ی منتهی به 25/11/92 افزایش قابل توجه ای نسبت به سال قبل داشته است که این موضوع ضمن تأثیر منفی بر سلامت مردم، بر امنیت غذایی جامعه نیز تأثیری منفی داشته است. در واقع فشار قیمت خوراکی ها و آشامیدنی ها بر رفاه اقتصادی مردم بالا بوده و این امر امنیت غذایی جامعه را کاهش داد.

جدول 1- قیمت محصولات کشاورزی در سال 1392 و مقایسه با سال قبل از آن

کالا

قیمت در 25/11/92

قیمت در تاریخ مشابه سال قبل

% افزایش

ماست پاستوریزه

23600

20730

13.8

پنیر پاستوریزه

41960

37320

12.4

کره پاستوریزه

240000

122000

96.7

شیر پاستوریزه

24190

21110

14.6

تخم مرغ (شانه)

93720

76600

22.3

برنج داخلی درجه یک (کیلو)

74130

54780

35.3

برنج داخلی درجه دو (کیلو)

55930

40160

93.3

لوبیا قرمز

93600

59910

56.2

عدس

55460

50000

10.9

سیب قرمز

43290

24650

75.6

پرتقال درجه یک

29930

22180

34.9

گوجه فرنگی

30290

24750

22.4

سیب زمینی

24700

8370

195.1

گوشت گوسفند با استخوان

315190

263280

19.7

گوشت گاو و گوساله بدون استخوان

314000

277310

13.2

گوشت مرغ

66710

64530

3.4

قند

26790

20970

27.8

روغن مایع (لیتر)

48790

37690

29.9

 

نکته دیگری که امنیت غذایی کشور را در سال 1392 تهدید کرده، وابستگی قابل توجه به واردات محصولات کشاورزی است. در حال حاضر 7 قلم از 10 قلم عمده واردات کشور مربوط به محصولات کشاورزی است و واضح است که در چنین شرایطی که تضمین تأمین مواد غذایی وجود ندارد ابتدا امنیت غذایی و سپس امنیت ملی کشور تضمین نخواهد شد.

جدول 2- واردات محصولات کشاورزی در دهه ماه اول 1392

محصول

وزن (میلیون تن)

ارزش (میلیارد تن)

سهم از کل واردات

وزن

ارزش

برنج

1.65

1.93

6.43

5.13

کنجاله

2.21

1.45

8.61

3.84

ذرت

2.57

1.02

10.03

2.70

گندم

2.69

1.01

10.49

2.69

روغن خام سویا

0.55

0.67

2.17

1.80

شکر تصفیه نشده

1.13

0.62

4.40

1.62

پالم اوتین

0.56

0.56

2.18

1.48

 

چالش های بخش کشاورزی

یکی از مهمترین موانع در بخش کشاورزی کشور، سهم پایین این بخش از تسهیلات اعطایی بانک ها و موسسات اعتباری است به گونه ای که حمایت از بخش کشاورزی طی سه دهه ی گذشته رشد مناسبی نداشته و در بعضی از مواقع حمایت از تولیدات این بخش بطور حاشیه ای و کم رنگ در جریان بوده است.

طی چند سال اخیر بین 10-12% مانده تسهیلات اعطایی ویژه بخش کشاورزی بوده که نشان از حمایت اندک و کم رنگ این بخش دارد. در حالی که بخش کشاروزی 20% اشتغال کشور راتأمین کرده و توانایی اشتغال زایی بالایی دارد. اهمیت بخش کشاورزی در ایجاد اشتغال به حدی است که نه تنها در تولید، بلکه در تجارت کشاورزی می توان مشاغل فراوانی را خلق نمود.

از دیگرچالش های بخش کشاورزی در سال 1392، حمایت نامناسب در حوزه ی خریدهای تضمینی بوده است. به عنوان مثال، قیمت خرید تضمینی گندم در ابتدای سال 92 مبلغ 720 تومان اعلام شد که بسیار کمتر از قیمت های بازار آزاد بود. کشاورزان باتوجه به قیمت تمام شده رغبتی به فروش آن نداشته و حتی بخشی از آنرا به عنوان خوراک دام اختصاص دادند. در این مرحله بخش عمده ای از گندم مازاد کشاورزان از طریق دلالان خریداری و بصورت قاچاق از مرزها خارج گردید. در نهایت و بعد از این اتفاقات، دولت نرخ تضمینی را به 800 تومان افزایش داد.

آنچه که اهمیت دارد آنست که علیرغم تولید مازاد گندم در کشور سال 92 دولت ناگزیر به واردات 2.7 میلیون تن گندم در سال 92 گردید.

تحریم های اقتصادی، دیگر چالش بخش کشاورزی می باشد. از آنجایی که برخی از نهادهای مورد نیاز کشور بویژه در صنعت دام و طیور وارداتی هستند، افزایش و تداوم این تحریم ها، تهیه ی این اقلام را دشوار ساخته و با افزایش هزینه های تمام شده محصولات کشاورزی ودامی باعث افزایش قیمت محصولات کشاورزی چون مرغ، تخم مرغ، گوشت و ... شده است. از سوی دیگر تحریم ها موجب کنترل شدید محموله های صادراتی ایران در بنادر و گمرکات دیگر کشورها شده و افزایش قیمت تمام شده اقلام صادراتی را بدنبال دارد.

ضمن آنکه با تحریم بانک های سپه، ملی، ملت وبویژه صادرات که حجم اصلی صادرات و واردات کشاورزی از طریق آن انجام می شود، واریزی وجوه و دریافت وجوه در مبادلات بین المللی دچار مشکل شده است.

نکته دیگری که مشکلات جدی در بخش کشاورزی بوجود آورده، اجرای مرحله دوم قانون هدفمند کردن یارانه ها و در نتیجه افزایش قیمت حامل های انرژی است که فشار مضاعف تورمی را در بخش تولید تشدید کرده است.

کاهش قدرت خرید جامعه و نیز کاهش میزان تقاضای موثر بدلیل افزایش قیمت نهایی و هزینه های تولید نیز تقاضای کل محصولات کشاورزی را در جامعه کاهش می دهد.

آخرین نکته ای که باید مورد توجه قرار گیرد کاسنی ها و ضعف های مدیریتی در بخش کشاورزی است که آثار مخربی همسو و با تحریم ها و موارد مطروحه بدنبال دارد. موسسه اکونومیست در گزارش خود پیش بینی کرده که ارزش افزوده ی بخش کشاورزی در سال 1393 نسبت به سال 1392 فقط به میزان 4.3% افزایش خواهد یافت.

 

در صورت جلوگیری از واردات بی رویه و جایگزینی ارز خرید اقلام کشاوزی به توسعه ی امکانات و زیر ساخت های داخل کشور قطعاً شاهد شکوفایی و رشد بخش کشاورزی خواهیم بود.

سید هادی حسینی - عضو کمیسیون صنایع و معادن و نماینده مردم شریف قائم شهر ،جویبار،سوادکوه و سیمرغ در مجلس شورای اسلامی


١١:١٧ - جمعه ٣٠ آبان ١٣٩٣    /    شماره : ١٥١٥    /    تعداد نمایش : ١٨٤٢


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج